فرصت مطالعه ندارید؟ چکیده این مطلب را همین‌جا گوش دهید:
بحث مالکیت دیجیتال و تفاوت آن با اجاره‌ی بلندمدت بازی‌های ویدیویی سال‌هاست که ذهن گیمرها را در سراسر جهان به خود مشغول کرده است. تصور کنید مبلغ زیادی برای خرید یک بازی پرداخت می‌کنید، اما چند سال بعد به دلیل خاموش شدن سرورها یا تصمیم ناگهانی ناشر، دسترسی شما به آن بازی کاملاً قطع می‌شود. طرح جدیدی در ایالات متحده ارائه شده که دقیقاً همین چالش بزرگ را نشانه رفته است.
نمایندگان ایالت نیویورک با معرفی لایحه‌ای تحت عنوان «Power To The Players Act» تلاش می‌کنند قوانین صنعت بازی را به نفع مصرف‌کنندگان تغییر دهند. این قانون شرکت‌های بازی‌سازی را موظف می‌کند تا پیش از پایان چرخه‌ی پشتیبانی از بازی‌ها، دسترسی آفلاین یا بستر سرورهای انجمن‌محور را برای بازیکنان فراهم کنند تا بازی‌ها برای همیشه زنده بمانند.
ریشه‌ی مشکل؛ خرید بازی یا خرید مجوز موقت؟
مسأله اصلی اینجاست که وقتی کاربران روی دکمه‌ی خرید در فروشگاه‌های دیجیتال کلیک می‌کنند، برخلاف تصور عموم، مالکِ آن اثر نمی‌شوند؛ بلکه تنها یک «مجوز قابل ابطال» (Revocable License) برای اجرا دریافت می‌کنند. وکلای شرکت‌های بزرگی مانند سونی بارها در پرونده‌های حقوقی اعلام کرده‌اند که خریداران حق دائمی برای استفاده از بازی ندارند و شرکت می‌تواند هر زمان که صلاح دید، دسترسی به محصول را متوقف کند.
نمونه‌های بارز این رفتار ضدکاربر در سال‌های اخیر کم نبوده است. شرکت یوبی‌سافت در سال ۲۰۲۴ با خاموش کردن سرورهای بازی The Crew، عملاً این اثر را برای کسانی که حتی به تازگی آن را خریده بودند غیرقابل بازی کرد. بازی‌های ورزشی سالانه شرکت‌های EA، 2K و سونی نیز قربانیان این روند هستند؛ به طوری که نسخه‌ای مانند NBA 2K25 تنها دو سال پس از عرضه از فروشگاه‌ها جمع‌آوری و سرورهای آنلاین آن خاموش شد تا خریداران اصلی نتوانند از بخش‌های کلیدی بازی استفاده کنند.
جزئیات لایحه Power To The Players Act
هدف اصلی نماینده کنگره، ریچی تورس (Ritchie Torres)، تنظیم قوانین سخت‌گیرانه توسط کمیسیون تجارت فدرال (FTC) است تا شرکت‌ها نتوانند به راحتی فرش را از زیر پای بازیکنان بکشند. بر اساس مفاد این لایحه:
- خرید یک بازی ویدیویی به معنای مالکیت خود اثر برای مصرف‌کننده خواهد بود، نه خرید یک مجوز موقت و قابل فسخ.
- بازی‌هایی که دارای قابلیت آنلاین هستند، پیش از بستن سرورهای پشتیبان، باید حالت آفلاین (Offline Mode) دریافت کنند.
- جلوگیری از حذف کامل دسترسی کاربران به عناوینی که برای خرید آن‌ها پول پرداخت کرده‌اند.
البته پیش از این نیز سناتور ایالت پنسیلوانیا، جان کین، لایحه‌ی مشابهی با نام «Protect Our Games Act» را معرفی کرده بود که ناشران را ملزم به ارائه حالت آفلاین، سرورهای جامعه‌محور یا بازپرداخت حداقل ۲۵ درصدی هزینه بازی می‌کرد.
| ویژگی | مقدار / وضعیت |
|---|---|
| حامی طرح | ریچی تورس (نماینده کنگره نیویورک) |
| نام لایحه | Power To The Players Act |
| هدف اصلی | تبدیل مجوزهای قابل ابطال به مالکیت واقعی و اجبار به ارائه حالت آفلاین |
| وضعیت دسترسی برای ایران | دارای محدودیت منطقه‌ای برای خرید مستقیم از فروشگاه‌های رسمی (آزاد از نظر محتوای قانونی) |
| تأثیرات جانبی احتمالی | احتمال تغییر مدل عرضه‌ی بازی‌های لایو-سرویس و تمرکز بیشتر روی مدهای تک‌نفره خالص |
جنبش «متوقف کنید کشتن بازی‌ها را» (Stop Killing Games)
خاموش کردن اجباری بازی The Crew موجب شکل‌گیری موج جهانی بزرگی به نام Stop Killing Games شد. این جنبش از ناشران می‌خواهد که بازی‌ها را پس از پایان پشتیبانی رسمی در قالب حالت آفلاین، پچ‌های همتا به همتا (Peer-to-Peer) یا امکان راه‌اندازی سرورهای شخصی توسط جامعه‌ی کاربران حفظ کنند.
منتقدان این رویکرد معتقدند که اجبار شرکت‌ها به نگهداری سرورها یا ارائه نسخه آفلاین ممکن است باعث شود استودیوهای مستقل و کوچک‌تر زیر بار هزینه‌های سنگین کمر خم کنند یا شرکت‌های بزرگ بازی‌های آنلاین را به سمت مدل‌های کاملاً رایگان (Free-to-Play) با ریزتراکنش‌های بیشتر ببرند. با این حال، طرفداران مالکیت دیجیتال استدلال می‌کنند که پلتفرم‌هایی مانند استیم و آنریل موتور سال‌هاست بدون تحمیل هزینه‌های اضافی به کاربران، سیستم‌های پچ و سرورهای پایدار را مدیریت کرده‌اند.
| دیدگاه موافقان لایحه | دیدگاه منتقدان لایحه |
|---|---|
| حفظ ارزش پول پرداخت‌شده توسط خریدار | افزایش هزینه‌ی نگهداری برای استودیوهای مستقل |
| دسترسی دائمی به بازی‌های تک‌نفره و آفلاین | کاهش تمایل شرکت‌ها به ساخت بازی‌های آنلاین بزرگ |
| جلوگیری از انحصارطلبی ناشران دیجیتال | پیچیدگی‌های حقوقی تعریف مالکیت دیجیتال |
پرسش‌های متداول
آیا این لایحه در حال حاضر تصویب شده است؟
خیر، این لایحه توسط نمایندگان کنگره معرفی شده و هنوز مراحل قانونی، رای‌گیری و تدوین جزئیات دقیق اجرایی را در پیش دارد.
تفاوت اصلی «مجوز بازی» با «مالکیت بازی» چیست؟
تحت سیستم مجوز، شما تنها اجازه دسترسی موقت به بازی را دارید که ناشر می‌تواند هر زمان خواست آن را باطل کند. مالکیت به این معناست که کپی خریداری شده متعلق به شماست و حتی پس از قطع پشتیبانی سرورها، ابزار اجرای آن را در اختیار خواهید داشت.
کدام بازی‌ها بیشترین ضربه را از قطع سرورها خورده‌اند؟
بازی‌هایی مانند The Crew از شرکت یوبی‌سافت که وابسته به اتصال دائمی به سرور بودند، پس از خاموش شدن سرورها به طور کامل غیرقابل بازی شدند و حتی بازیکنان آفلاین را نیز تحت تاثیر قرار دادند.
جمع‌بندی
معرفی لایحه‌ی «Power To The Players Act» در نیویورک نشان‌دهنده‌ی آغاز یک تغییر بزرگ در نگرش قانون‌گذاران به حقوق مصرف‌کنندگان در صنعت بازی‌های ویدیویی است. اگرچه این طرح هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و با چالش‌های حقوقی و فنی زیادی روبرو خواهد بود، اما گامی جدی برای مقابله با سیاست‌های انحصارطلبانه و محافظت از سرمایه‌ی معنوی و مادی گیمرها به شمار می‌رود. برای کسانی که به جمع‌آوری و تجربه‌ی طولانی‌مدت بازی‌ها علاقه دارند، این تحولات نویدبخش آینده‌ای روشن‌تر در دنیای سرگرمی‌های دیجیتال است.
